Bolu Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) giden Bolu Sosyal Bilimler Lisesi 9. sınıf öğrencisi Zeynep Sude Kaya ile İzzet Baysal Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencileri İrem İnci Tosun ve Çağan Töredi, arkadaşlarının mobil oyunlarla fazla vakit geçirdiğini gözlemleyince hangi oyunun ne kadar bağımlılık riski taşıdığını ölçebilecek bir proje geliştirme kararı verdi.
Bolu BİLSEM'de görevli tarih öğretmeni Sevinç Demir Tümen'in danışmanlığında öğrencilerin geliştirdiği yapay zeka destekli risk analiz uygulamasında, ID bilgileri sisteme girilen oyunun uygulama marketlerinde yer alan kullanıcı yorumları inceleniyor, "duygusal bağımlılık", "finansal harcama", "fiziksel etkiler", "sosyal izolasyon" ile "zaman kaybı/aşırı oynama" kategorilerindeki risk düzeyleri ölçülüyor.
TÜBİTAK'ın Ankara'da düzenlediği bölge yarışmasında "psikoloji" alanında birinci seçilen uygulama, aileler, rehber öğretmenler ve uzmanlara çok sayıda yorum arasından yapılan analiz sonucu risk içeriği belirlenen oyunlar ile bu oyunların olumsuz yönlerini öne çıkaran değerlendirmeleri görme imkanı sunuyor.
Projede yer alan öğrencilerden Zeynep Sude Kaya, AA muhabirine, günümüzde çocuklar ve gençlerin mobil oyunlarla çok fazla vakit geçirdiğini, bunun zaman zaman bağımlılık seviyesine ulaştığını söyledi.
Öğrencilerin vakitlerinin büyük kısmını bazen ekran başında geçirdiğine değinen Kaya, "Biz de hem velilere hem de rehber öğretmenlere bu oyunların ne kadar bağımlılık yaptığını daha önceden söyleyen bir ön uyarı sistemi oluşturduk. Sistemimiz kullanıcılardan herhangi bir anket istemeden mobil oyunlardaki yorumları çekip, analizini yaparak oyunların hangi alanlarda ne kadar bağımlılık yaptığını aileler ve rehber öğretmenlere söylüyor." diye konuştu.
Öğrencilerden İrem İnci Tosun da mobil oyun kullanıcılarının yorumlarını analiz edip, psikolojik risk analizi yapan ve destek çıktıları üreten bir sistem geliştirmek için yola çıktıklarını dile getirdi.
Geliştirdikleri sistem ile ebeveynler, rehber öğretmenler ve bu alanda çalışma yapan uzmanlar için bir karar destek sistemi ürettiklerini anlatan Tosun, "Kullanıcılar bir oyunu oynamadan önce hangi konularda bağımlılık riski olduğunu uygulamamız sayesinde görebiliyor. Bu uygulamayı isteyen herkes kullanabilir. Uygulamamızda 5 kategori var. Oyunun adını uygulamaya girince bu 5 kategori açısından risk seviyesini ölçebiliyor. Duygusal bağımlılık, finansal harcama, fiziksel etkiler, sosyal izolasyon ve zaman kaybı/aşırı oynama konularında analiz yapıyor." ifadelerini kullandı.
BİLSEM öğrencisi Çağan Töredi de güvenilir sonuçlar veren uygulamayı rehber öğretmenler ile ailelerin kullanmasını önemsediklerine değinerek, "Anne baba kullandığı zaman, risk durumunu görebilecek. Hangi alanlarda bağımlılık yaptığını ya da hangi alanlarda risk içerdiğini görebilecek." dedi.
Öğretmen Sevinç Demir Tümen ise çağın önemli problemlerinden birinin oyun bağımlılığı olduğunu ifade etti.
Öğrencilerle bu soruna çözüm üretmek adına beyin fırtınası yaptıklarını belirten Tümen, "Bağımlılık tespitinde genellikle anketler kullanılıyor fakat öğrenciler anketlere her zaman istenildiği gibi doğru cevaplar vermeyebiliyor. Çeşitli sebeplerden bazen veriler yanlış aksettirilebiliyor ama uygulama marketine yapılan yorumlar filtresiz ve insanın o anki duygularını yansıttığı yorumlar oluyor. O yüzden biz de oradaki yorumlar üzerinden gidebilir miyiz diye düşünerek o yorumları analiz eden bir program geliştirdik. Böylece öğrencilerin oyun oynarken, o anki duygularını yakalama imkanımız oldu. Bu da dijital ayak izine dayalı bir çalışma üretmemize yardımcı oldu." diye konuştu.
Uygulama marketinde yer alan milyonlarca oyunun analizinin gerçek zamanlı olarak yapılabildiğini anlatan Tümen, şöyle devam etti:
"Size bu oyunun hangi alanlarda risk barındırdığını, oyunun bağımlılık yapma ihtimalinin yüzde kaç olduğunu gösterebiliyor. Bu anne babalar ve öğretmenler için büyük avantaj çünkü her gün yeni oyunlar çıkıyor. Gençler arasında yeni oyunlar popüler oluyor. Biz kuşak farkından dolayı her zaman bunları yakalayamayabiliyoruz. Bu program sayesinde 'çocuğunuzun oynamak istediği oyuna izin vermeli miyim?', 'Tehlikeli bir oyun mu?', 'Şiddet içeriyor mu?', 'Bağımlılık yapar mı?' sorularına daha çocuğunuz oynamadan cevap bulabileceksiniz."
Tümen, anne babalar ve rehber öğretmenlerin milyonlarca yorum içerisinden riskli yorumları görerek, daha önce bu oyunu oynayan insanların neler yaşadığını ve hangi duygulara kapıldığını görebileceğini anlatarak, ilerleyen süreçte programa uygulama mağazalarından ulaşılabileceğini sözlerine ekledi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
