Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid, İsrail’in Filistin’deki saldırılarını kınayarak Filistin halkının, kendi toprakları üzerindeki haklarını kazanması konusundaki tutumlarını sürdürdüklerini belirtti.
Reşid, Irak'ın başkenti Bağdat’ta düzenlenen 34. Arap Birliği Zirvesi’nin açılış konuşmasını gerçekleştirdi.
Savaş tehdidinin güvenlik ve kalkınma çabalarını engellediğini söyleyen Reşid, "Zirve, son derece karmaşık koşullar altında, bölgeyi, ülkelerin güvenliğini ve halkların kaderini tehdit eden tehlikelerin gölgesinde gerçekleşiyor. Savaş bir hayalet gibi dolaşıyor, güvenlik ve istikrarı tehdit ediyor, kalkınma çabaları ile geleceğe dair umutları da sekteye uğratıyor.” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Reşid, bölgesel ve uluslararası istikrar fırsatlarının güçlendirilmesi için acil girişimlerde bulunmanın ve harekete geçmenin gerekliliğini vurgulayarak anlaşmazlıkların barışçıl ve doğrudan diyaloglarla veya arabulucular aracılığıyla çözülmesi gerektiğini kaydetti.
İsrail’in Filistin halkına yönelik saldırılarını kınayan Reşid, Filistin halkının kendi toprakları üzerindeki haklarını kazanması konusundaki tutumlarını da sürdürdüklerini dile getirdi.
Reşid, herhangi bir gerekçeyle zorunlu göç girişimlerini de kesin bir dille reddettiklerini sözlerine ekledi.
Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani de “Filistin halkının hakları tanınmadan bölgede barış sağlanamaz” diyerek sözlerine başladı.
Sudani, “Bölgedeki krizlerin ve çatışmaların sona ermesi, Filistin halkının kendi topraklarında onurlu ve özgür bir yaşam hakkını kazanmasına bağlı. Devam eden saldırılar çatışma ve şiddeti körüklüyor. Bu soykırım (İsrail’in Filistin halkına yönelik), tarihteki hiçbir çatışmada görülmemiş bir vahşet seviyesine ulaştı.” ifadelerini kullandı.
Gazze’deki katliamların ve Batı Şeria ile işgal altındaki topraklara yönelik saldırıların durdurulması çağrısında bulunan Sudani, ayrıca zorunlu göç uygulamalarını reddettiklerini ve insani yardımların ulaştırılması için kapıların açılması gerektiğini vurguladı.
Sudani, “Gazze’nin yeniden inşası için 20 milyon dolar, Lübnan için de 20 milyon dolar katkı sağlayacağız.” dedi.
Lübnan’ın güneyindeki ateşkesi desteklendiklerini söyleyen Sudani, Lübnan’ın egemenliğine yönelin saldırıları kınadıklarını belirtti.
Sudani, Suriye’deki gelişmelere de değinerek, şunları kaydetti:
“Suriye’nin birliği ve toprak bütünlüğünü destekliyoruz. Suriye’de herhangi bir dış müdahaleye veya işgale karşıyız. Suriye halkının haklarını garanti altına alan, demokratik bir anayasal sistemin kurulmasına yönelik kapsamlı bir geçiş sürecine destek vermekten de çekinmeyeceğiz. ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırma kararını memnuniyetle karşıladık ve bunun halkın acılarını hafifletmesini umuyoruz.”
Irak’ın Yemen’in birliği, egemenliği ve çatışmaların sona erdirilmesi yönündeki tutumunu yineleyen Sudani, BM’nin orada kalıcı çözüm çabalarını desteklediklerini vurguladı.
Sudan’daki gelişmelere de değinen Irak Başbakanı Sudani, orada iç savaşın sona erdirilmesi, ülkenin birliğinin korunması ve insani krizin çözümü için sürdürülebilir yolların bulunması gerektiğini dile getirdi.
Sudani, “Libya için kardeşlik bağları, iç bölünmeyi sonlandıracak ve istikrarı sağlayacak kapsayıcı bir diyaloğun başlatılmasını gerektiriyor.” şeklinde konuştu.
Sudani, ABD ile İran arasındaki müzakerelere de destek verdiklerini belirtti.
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, zirve kapsamındaki Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Zirvesi sonrası Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt ile ortak basın toplantısı düzenledi.
Bakan Hüseyin, siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda önemli kararların alındığını ifade ederek, zirve oturumlarında Arap liderleri arasında birçok konuda olumlu bir yakınlaşma yaşandığını söyledi.
Zirvede Filistin meselesinin Arap dünyasının merkezi sorunu olarak ele alındığını aktaran Hüseyin, liderlerin Filistin halkının haklarına verdikleri desteği yinelediklerini ve kutsal mekanlara yönelik ihlallerin reddedildiğini vurguladı.
Hüseyin, Gazze'deki saldırıların derhal durdurulması ve insani yardımların koşulsuz olarak ulaştırılması gerektiğini belirtti.
Zirvede Libya, Suriye, Yemen, Sudan ve Somali gibi ülkelerdeki krizlerin de ele alındığını kaydeden Hüseyin, bu krizlere dış müdahaleler olmadan, siyasi çözümlerle yaklaşılması gerektiğini söyledi.
Hüseyin, İran ile ABD arasındaki nükleer görüşmelere dair Umman'ın oynadığı arabuluculuk rolüne de övgüde bulunarak, bölgesel gerilimlerin düşürülmesi adına bu çabaların önemli olduğunu ifade etti.
Zirvenin kalkınma ve ekonomik boyutunda, 28 kararın kabul edildiğini aktaran Hüseyin, bu kararların sürdürülebilir kalkınma, eğitim, sağlık, enerji, yapay zeka ve inovasyon gibi alanlarda Arap işbirliğini güçlendirmeyi hedeflediğini kaydetti.
Fuad Hüseyin, Bağdat’ta iki önemli zirvenin düzenlenmesinin, Irak’ın yeniden bölgesel istikrar ve işbirliği merkezine dönüşme sürecinde önemli bir gösterge olduğunu belirterek, "Irak, büyük fedakarlıklarla bu noktaya geldi. Fırtına Irak'tan uzaklaştı ve şu anda istikrarlı bir durumdayız. Irak, Arap kardeşleriyle dayanışma içinde olmayı sürdürecek ve ortak gelecek vizyonuna katkı sağlayacak." ifadelerini kullandı.
Ebu Gayt da Bağdat'ta ilk defa hem siyasi hem ekonomik zirve gerçekleştirildiğini ifade ederek, Çin'den gelecek yıl Arap-Çin Zirvesi düzenlenmesi yönünde resmi bir davet aldıklarını söyledi.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, zirvede yaptığı konuşmada, “Gazze’den başlayarak bölge ve dünya büyük sınavlarla karşı karşıya. Filistin halkının toplu şekilde acı çekmesini hiçbir şey haklı gösteremez.” dedi.
Filistin halkının yerinden edilmesine karşı olduklarını ifade eden Guterres, bölgesel gelişmelere dair şunları söyledi:
“Lübnan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliği korunmalı ve buna saygı gösterilmeli. Suriye’nin egemenliği ve bağımsızlığı hayati önem taşıyor.
Yemen’de çözüm için Yemenliler arasında doğrudan diyalog kurulmalı. Sudan’daki şiddet durdurulmalı ve acil müdahale gerekli.”
Libya’daki gelişmelere dair ise BM Genel Sekreteri, istikrar sağlanması için uluslararası aktörlerle temas halinde olduklarını ve çatışmaların sona erdirilmesi yönünde çaba harcadıklarını dile getirdi.
Guterres, Irak hükümeti ve halkını da desteklerini sözlerine ekledi.
Suudi Arabistan Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Adil el-Cubeyr, zirvede yaptığı konuşmada, ülkesinin Filistin halkının zorla yerinden edilmesine karşı kesin bir tavır aldığını ifade ederek "1967 sınırları çerçevesinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devleti kurulması gerekiyor." dedi.
Suudi Bakan, İsrail’in Gazze’deki saldırılarının, insan hakları ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirterek bu durumun sona erdirilmesi için ortak Arap çabalarının sürdürülmesi çağrısında bulundu ve Gazze’de ateşkesin kalıcı hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
Suriye’ye yönelik İsrail saldırılarını kınayan Cubeyr, Suriye hükümetine güvenlik tehditleriyle başa çıkma konusunda destek verilmesinin önemli olduğunu belirtti.
Cubeyr, Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılmasını memnuniyetle karşıladıklarını söyleyerek bu adımı, ülkenin yeniden inşası ve ekonomik toparlanması için bir fırsat olarak değerlendirdi.
Sudan konusunda ise Cubeyr, Suudi Arabistan’ın ülkedeki diyalog çabalarını desteklediğini, kalıcı ateşkes sağlanması ve insani yardım girişlerinin kolaylaştırılması gerektiğini ifade etti.
Cubeyr, Yemen konusunda ise Suudi Arabistan’ın kapsamlı siyasi çözümleri desteklemeye devam edeceğini, denizlerin güvenliği ve uluslararası seyrüsefer özgürlüğünün korunmasının küresel bir mesele olduğunu aktardı.
"Lübnan'daki reform sürecine ve silahların kontrol altına alınmasına yönelik çabaları destekliyoruz." diyen Cubeyr, "Lübnan halkının güvenlik, istikrar ve toprak bütünlüğü yönündeki beklentilerinin karşılanması gerekiyor." ifadelerini kullandı.
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani de Bağdat'taki zirve sona ermeden Irak'tan ayrıldı. Şeyh Al Sani, zirveye yolladığı yazılı mesajında şunları kaydetti:
"Zirve, bölgesel ve küresel düzeyde yaşanan krizlerin çözümünde Arap ve uluslararası işbirliğini zorunlu kılan bir ortamda gerçekleşiyor. Zirveden çıkan sonuç ve kararların, Arap dayanışmasını güçlendirmesi ve ülkeler arasında her alanda mevcut işbirliğini pekiştirmesi yönünde umutluyuz."
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun da İsrail’in Filistin davasını sona erdirmeyi hedefleyen “anlamsız bir barış” dayatmasına karşı sert uyarılarda bulundu.
Tebbun, “Filistin davamız bir tasfiye planının hedefi haline gelmiş durumda. İsrail, yalnızca kendi çıkarlarına uygun, yanıltıcı bir barış anlayışı dayatmak istiyor.” dedi.
Arap dünyasının kritik bir dönemeçten geçtiğini belirten Tebbun, dış müdahalelerin arttığını ve birçok Arap ülkesinde istikrarın tehlikeye girdiğini söyledi.
Ürdün Başbakanı Cafer Hassan da Gazze Şeridi’nde derhal ve kalıcı bir ateşkese ulaşılması gerektiğini vurgulayarak tüm bölgesel ve uluslararası çabaların bu hedefe odaklanması gerektiğini belirtti.
Gazze'ye insani yardımların sınır kapılarından yeterli ve acil şekilde ulaştırılmasının da büyük önem taşıdığını ifade eden Hassan, “Bölgenin geleceği ve güvenliği, Filistin meselesine adil ve kapsamlı bir çözümle mümkündür." dedi.
Suriye meselesine dair ise Ürdün Başbakanı, Suriye’nin istikrarının tüm bölgenin istikrarı için temel bir unsur olduğunu dile getirdi.
Ürdün’ün Suriye hükümeti ve halkının yanında olmaya devam edeceğini belirten Hassan, uzun yıllar süren yıkım ve acıların ardından Suriyelilerin onurlu ve güvenli bir yaşam hakkı olduğunu ifade etti.
Hassan, Yemen krizinin uluslararası kabul görmüş referanslar çerçevesinde sona erdirilmesi ve Libya’da kapsamlı ulusal bir çözüme ulaşılması gerektiğini sözlerine ekledi.
Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır.Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
