Filistin Merkezi İstatistik Kurumunun (PCBS), 7 Nisan Dünya Sağlık Günü münasebetiyle yayımladığı raporda saldırı ve ablukanın gölgesinde özellikle Gazze'de sağlık sisteminin çöküş noktasına ulaşmış durumda olduğu kaydedildi.
Gazze'de sağlık sektöründe yaşanan derin kriz
Rapora göre, İsrail saldırıları ve abluka nedeniyle sağlık sektörünün çöküş noktasına geldiği Gazze Şeridi'nde hastanelerin yüzde 94'ü hasar gördü ve 36 hastane hizmet dışı kaldı, 18 hastane ise sınırlı hizmet verebiliyor.
Birinci basamak sağlık hizmetlerinde de gerileme kaydedildi; bunların da sadece yüzde 1,5'inin tam kapasiteyle çalışıyor, hizmet kapasiteleri de yarısından daha azına düştü.
Bölgedeki sağlık krizinin boyutu temel ilaçların yüzde 51'inin stoklarının tamamen tükenmesiyle daha da derinleşti.
İlaç eksikliği, kronik hastalar başta olmak üzere binlerce hastanın düzenli tedaviye erişimini kısıtlıyor.
Gıda güvensizliği
Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması'nın (IPC) Ekim 2025-Nisan 2026 raporuna göre, 16 Ekim ile 30 Kasım 2025 tarihleri arasında Gazze Şeridi'nde ciddi düzeyde gıda güvensizliği yaşandı.
Halihazırda yaklaşık 1,6 milyon kişi (analiz edilen nüfusun yüzde 77'si) yüksek düzeyde akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya.
Tarım arazilerinin yüzde 96'sının tahrip edildiği, işsizliğin yüzde 80'e yükseldiği ve nüfusun yüzde 47'sinin temel sağlık hizmetlerinden yoksun olduğu Gazze Şeridi'nde ateşkesin ardından görülen sınırlı iyileşmenin de son derece kırılgan olduğu gözlemleniyor. Bununla birlikte saldırıların yeniden başlaması ve yardımların kesilmesi ihtimali de kıtlık riskini canlı tutuyor.
En zayıf kesim tehdit altında
Gazze Şeridi'nde özellikle çocuklar ve kadınlar endişe verici beslenme koşullarıyla karşı karşıya.
IPC'nin raporuna göre, Ekim 2026 ortasına kadar tahminler, akut yetersiz beslenmenin 101 bin bebek ve çocuğun (6-59 ay arası) hayatını tehdit ettiğine; bunlardan 31 binin ise kritik aşamada olduğuna işaret ediyor.
Bu kapsamda yaklaşık 37 bin hamile ve emziren kadın şiddetli yetersiz beslenme riski taşıdığı bunlardan on binlercesinin de yüksek sağlık ve beslenmeyle riskine maruz kalıyor.
Yetersiz beslenme, direkt ve dolaylı şekilde yenidoğan sağlığı üzerinde de yıkıcı bir etkiye sahip.
Erken doğum oranlarında belirgin bir artışın yaşandığı bölgede, her beş yenidoğandan birinin yoğun bakıma ihtiyacı oluyor.
Temel besin ihtiyaçlarının eksikliğiyle bağlantılı olarak düşük vakalarında ve sağlık komplikasyonlarında keskin bir artış yaşanıyor.
Yerinden edilenlerin şartları, salgın hastalıklara zemin hazırlıyor
Raporda yer verilen Dünya Sağlık Örgütü'nün, çatışma halindeki ülkeler veya doğal afetler gibi acil durumlarda hastalık salgınlarının tespitini iyileştirmek için kurduğu Erken Uyarı, Alarm ve Müdahale Sistemi'nin (EWARS) açıklamasına göre, Gazze Şeridi'nde bulaşıcı hastalıklar, şimdiye kadar görülmemiş şekilde arttı.
2026 yılının başından şubat ayı sonuna kadar teşhislerin yüzde 23,3'ünü bulaşıcı hastalıklar oluşturuyor.
Bu yılın ilk iki ayında teşhis edilen bulaşıcı hastalıkların yüzde 68'i akut solunum yolu enfeksiyonları teşkil ediyor. Son dönemlerde göreceli bir düşüş olsa da bu rahatsızlıktan ocak ayında 17 kişi hayatını kaybetti.
Soğuk hava ve kapasitesinin dört katından fazla doluluk oranıyla hizmet veren mülteci merkezlerindeki kalabalığın yanı sıra ısıtma ve havalandırmanın olmaması hastalıkların oranında artışa neden oluyor.
Akut ishal vakaları da bulaşıcı hastalıkların yüzde 16'sını oluşturarak ikinci sırada yer alıyor. Ocak ve şubat aylarındaki vakaların yüzde 47'si beş yaş altı çocuklarda görüldü.
İsrail saldırılarından öncesine göre neredeyse 20 kat artan vakalar, su kalitesinin bozulmasına ve sanitasyon sistemlerinin çökmesine bağlanıyor.
Suyun yüzde 97'sinin içmeye uygun olmadığı olduğu tahmin edilen Gazze'de, uyuz ve bit gibi cilt hastalıkları da bulaşıcı hastalık oranının yüzde 15'ini kapsıyor.
Kronik hastalıkların tedavisinde yaşanan aksaklıklar
Gazze'de tanı ve tedavi hizmetlerinin aksaması ve temel ilaçların yüzde 70'inin tükenmesi nedeniyle kronik hastalıklara müdahale de zayıfladı.
Gazze Şeridi'nde böbrek yetmezliğinden mustarip 1100 hasta olduğu tahmin edilirken, bunlardan sadece 600-700'ü tedavi görebiliyor. Sağlık altyapısının tahrip edildiği bölgede çoğu diyaliz merkezinin kapanmasına neden oldu.
Ayrıca, 10 bin-12 bin kanser hastasının da tedavi sisteminin neredeyse tamamen çökmesi nedeniyle tedavileri aksıyor. Kemoterapi ilaçlarının çok kısıtlı olması, BT taramaları da dahil olmak üzere gelişmiş tanı hizmetlerinin aksaması ve Gazze Şeridi dışına tıbbi sevklerde kısıtlamaların yaşanması krizi daha da kötüleştiriyor.
Fiziksel tedavilerin yanı sıra Gazze Şeridi'nde bir milyondan fazla çocuk kaygı ve travma sonrası stres bozukluğu da dahil olmak üzere ciddi psikolojik etkilerden mustarip.
18 bin 500 hastanın acilen bölge dışına tahliye edilmesi gerekiyor
Gazze'de Ekim 2023-Mart 2026'da 72 binden fazla kişinin İsrail saldırılarında hayatını kaybettiği, 172 binden fazla kişinin de yaralandığı hatırlatıldı.
Yaralıların dörtte biri uzun süreli uzun süreli rehabilitasyon hizmetine muhtaç kalıcı sakatlıklar yaşıyor. UNICEF ise bunlardan 21 binden fazlasının çocuk olduğunu; en az 11 binin ise kalıcı engeller ve hayatlarını değiştiren yaralanmalarla mücadele ediyor.
Yaralı ve hastalardan 3 bin 800'ü çocuk 18 bin 500'ü acil tıbbi tahliyeye ihtiyaç duyuyor.
Batı Şeria'da engellemeler ve kısıtlamalar sonucu sağlık hizmetine ulaşım aksıyor
Sağlık sektöründeki bu çöküşün sadece Gazze Şeridi'yle sınırlı kalmadığı, Batı Şeria'da sağlık hizmetlerinin verimliliği, kontrol noktaları ve ulaşımın engellenmesiyle doğrudan etkileniyor.
Filistinliler, zaman zaman uygulanan sokağa çıkma yasağı sonucu sağlık hizmetine erişimde kısıtlamalar yaşıyor.
Ayrıca bölgede sağlık ekiplerini ve ambulansları hedef alan yüzlerde olay Dünya Sağlık Örgütü tarafından belgelendi. Sağlık ekiplerinin engellenmesi sonucu sağlık hizmetlerinin çoğu aksıyor.
Her beş aileden birinin, çocuklarının tekrarlanan kapanma ve kısıtlamalar nedeniyle sağlık hizmetlerine erişemediği, gerekli ilaçları temin edemediği tahmin ediliyor.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
