Dilara Hamit
03 Август 2026•Ажурирано: 03 Август 2026
Во Европската Унија вчера стапија во сила правилата што ги обврзуваат компаниите да ги означуваат содржините генерирани или манипулирани со вештачка интелигенција (ВИ), како дел од сеопфатниот Закон за вештачка интелигенција на Унијата, јавува Анадолу.
Според членот 50 од законот, компаниите кои обезбедуваат чет-ботови и други интерактивни системи со вештачка интелигенција мора јасно да ги информираат корисниците дека комуницираат со ВИ, освен ако тоа веќе не е очигледно.
Европската комисија соопшти дека системите способни да генерираат текст, слики, видео или аудио содржини мора да вклучуваат машински читливи ознаки што ќе овозможат тие материјали да бидат препознаени како генерирани или изменети со вештачка интелигенција.
Компаниите и другите професионални корисници што користат вакви системи се должни јасно да ги означуваат дипфејк-содржините, како и текстовите генерирани со ВИ за прашања од јавен интерес кои не поминале низ суштинска редакторска проверка од страна на човек или уредничка контрола.
Тие, исто така, мора да ги информираат лицата кога се изложени на системи за препознавање емоции или биометриска категоризација базирани на вештачка интелигенција.
Според Европската комисија, целта на новите правила е да се намалат измамите, лажното претставување и дезинформациите, овозможувајќи им на граѓаните да утврдат дали содржината што ја гледаат, слушаат или читаат е автентична.
- Строги правила за дипфејк-содржините
Законот ги дефинира дипфејковите како слики, аудио или видеоснимки генерирани или изменети со вештачка интелигенција што наликуваат на реални луѓе, предмети, места или настани и лажно создаваат впечаток дека се автентични.
Текстовите генерирани со ВИ што се однесуваат на политика, јавно здравје, безбедност, животна средина, заштита на потрошувачите, наука, култура и други теми од јавен интерес мора да бидат означени доколку се објавени без значајна уредничка контрола од страна на човек.
Содржините што поминале низ темелна човечка проверка не мора да бидат означени, но Европската комисија нагласува дека површни проверки ограничени на правопис, граматика или форматирање не се сметаат за уредничка контрола.
Посебни правила важат за уметнички, креативни, сатирични и фиктивни дела што содржат дипфејк-содржини. И во тие случаи е потребно означување, но на начин што нема да го наруши доживувањето или прикажувањето на делото.
Лицата што користат вештачка интелигенција исклучиво за лични и непрофесионални цели не се опфатени со законот. Сепак, оние што редовно ја користат за економска корист или како дел од деловна, трговска, хонорарна или професионална активност може да се сметаат за професионални корисници и да подлежат на овие обврски.
Правилата важат и за компании надвор од Европската Унија доколку резултатите од нивните системи со вештачка интелигенција се користат во ЕУ.
- Рок за усогласување
Генеративните системи со вештачка интелигенција што биле пласирани на пазарот пред 2 август имаат рок до 2 декември да се усогласат со обврската за машински читливи ознаки. Овој преоден рок не важи за останатите обврски за транспарентност, а содржините создадени пред 2 август нема да мора дополнително да се означуваат.
За спроведувањето на правилата главно ќе бидат задолжени националните органи за надзор на пазарот, заедно со Канцеларијата за вештачка интелигенција на Европската Унија во областите што се под нејзина надлежност.
За прекршување на правилата се предвидени казни до 15 милиони евра или три проценти од годишниот глобален приход на компанијата.
Европската комисија одобри и доброволен кодекс на практика што им овозможува на компаниите полесно да покажат усогласеност со правилата. До крајот на јули, кодексот го потпишале околу 190 компании и организации.
Неколку големи технолошки компании воведоа ознаки за содржини генерирани со ВИ уште пред стапувањето во сила на новите правила.
„ТикТок“ соопшти дека повеќе од три милијарди видеа се означени преку пријави од креаторите, системи за детекција и технологии како „Контент креденшлс“ и невидлив дигитален воден жиг.
„Мета“ применува ознаки „ВИ Инфо“ на содржините на „Фејсбук“ и „Инстаграм“ кога ќе открие стандардизирани сигнали или кога корисниците ќе пријават дека содржината е создадена со вештачка интелигенција.
„Гугл“ го потпиша европскиот кодекс за транспарентност и развива системи за означување и препознавање на ВИ-содржини со технологии како „СинтАјДи“ и „Контент креденшлс“, но предупреди дека преклопувањето на различни ознаки и законски известувања би можело да создаде конфузија наместо да им обезбеди појасни информации на корисниците.